Phí futures tính trên ký quỹ hay giá trị lệnh? Hiểu đúng để không mất tiền oan

Nhiều người mở lệnh futures xong mới tá hỏa khi thấy phí bị trừ, vì cứ tưởng sàn tính phí trên số tiền ký quỹ bỏ ra. Thực tế ngược lại: phí dựa trên giá trị hợp đồng của lệnh, còn ký quỹ chỉ quyết định bạn cần bao nhiêu vốn để mở vị thế. Đây là điểm nhầm phổ biến của người mới chuyển từ spot sang futures, và nó âm thầm bào mòn tài khoản của không ít trader.

Phí futures tính trên ký quỹ hay giá trị lệnh?

Câu trả lời gọn: tính trên giá trị lệnh. Cụ thể hơn, sàn niêm yết phí theo tỷ lệ phần trăm của giá trị danh nghĩa (notional value) — tức giá vào lệnh nhân với khối lượng hợp đồng. Ký quỹ không nằm trong công thức này.

Vì vậy khi bạn tăng đòn bẩy từ 5x lên 50x, giá trị lệnh không đổi thì phí cũng không đổi. Đòn bẩy chỉ làm giảm số vốn cần ký quỹ để mở đúng lệnh đó, chứ không đụng tới mức phí.

Công thức cần nhớ

Phí = giá trị lệnh × mức phí, trong đó giá trị lệnh = giá vào lệnh × khối lượng hợp đồng. Ký quỹ đứng hoàn toàn ngoài phép tính.

Ví dụ bằng số cho dễ hình dung

Giả sử bạn mở một lệnh BTC futures trị giá 200.000.000 VND, mức phí taker giả định khoảng 0,05%. Phí vào lệnh rơi vào khoảng 100.000 VND.

• Dùng đòn bẩy 10x: ký quỹ cần khoảng 20.000.000 VND, phí vẫn khoảng 100.000 VND.
• Dùng đòn bẩy 50x: ký quỹ chỉ còn khoảng 4.000.000 VND, phí vẫn khoảng 100.000 VND.

Ký quỹ giảm năm lần, phí không giảm một đồng. Đây chính là chỗ nhiều người hiểu sai.

Vì sao đòn bẩy cao khiến phí "nặng" hơn trong cảm nhận

Phí tính trên giá trị lệnh, nhưng bạn trả nó bằng ký quỹ. Cùng một khoản phí 100.000 VND, khi đặt cạnh ký quỹ 20.000.000 VND nó chỉ chiếm 0,5%. Đặt cạnh ký quỹ 4.000.000 VND, con số đó đã là 2,5% — gấp năm lần.

Đó là lý do đòn bẩy cao tạo cảm giác phí đắt hơn hẳn, dù bản chất mức phí không thay đổi. Nếu bạn vào thoát lệnh vài lần trong ngày, khoản chênh này cộng dồn nhanh hơn bạn tưởng.

Maker và taker khác nhau ở đâu

Lệnh khớp ngay (taker) thường chịu phí cao hơn lệnh chờ trong sổ (maker). Mức chênh phụ thuộc bậc VIP và loại hợp đồng, nên hãy xem bảng phí hiện hành trong tài khoản sàn của bạn thay vì tin vào con số nghe kể lại.

Phí phát sinh ở cả hai đầu lệnh

Nhiều người chỉ tính phí lúc mở lệnh. Sai. Bạn trả phí khi vào lệnh và khi thoát lệnh. Với đòn bẩy cao mà vào thoát liên tục, tổng phí hai chiều có thể lớn hơn cả mức lãi bạn nhắm tới.

Cách kiểm soát phí khi giao dịch futures

Bạn không đổi được cách sàn tính phí, nhưng đổi được cách mình vào lệnh. Vài thói quen đáng làm:

• Ưu tiên lệnh giới hạn (limit) để hưởng mức phí maker thấp hơn, thay vì cứ nhấn lệnh thị trường.
• Hạn chế nhồi lệnh và thoát lệnh liên tục trong phiên, vì phí hai chiều cộng dồn rất nhanh.
• Hạ đòn bẩy xuống mức bạn thực sự cần, để phí không chiếm tỷ lệ quá lớn trong ký quỹ.
• Theo dõi bậc VIP và khối lượng giao dịch, vì mức phí có thể giảm khi bạn đạt ngưỡng nhất định.

Bảng dưới đây tóm gọn mối quan hệ giữa ký quỹ và phí, với cùng một lệnh trị giá 200.000.000 VND:

Đòn bẩy	Ký quỹ cần	Giá trị lệnh	Phí (taker ~0,05%)
10x	20.000.000 VND	200.000.000 VND	~100.000 VND
50x	4.000.000 VND	200.000.000 VND	~100.000 VND

Nhìn cột cuối là thấy ngay: giá trị lệnh không đổi thì phí không đổi, bất kể ký quỹ nhiều hay ít.

Một sai lầm nhỏ, thiệt tiền thật

Một trader mình quen vào lệnh ETH với đòn bẩy 30x, lãi được một ít rồi thoát. Thấy ngon, anh vào lại liên tục bảy lần trong buổi tối. Cuối ngày nhìn lịch sử phí, tổng cộng mất hơn 1.000.000 VND tiền phí, gần bằng khoản lãi gộp. Lệnh thắng, tài khoản gần như đi ngang. Anh tưởng phí nhỏ vì ký quỹ nhỏ. Không hề.

Câu hỏi thường gặp

Phí futures có tính trên số tiền ký quỹ tôi bỏ vào không?

Không. Phí được tính trên giá trị hợp đồng của lệnh, tức giá nhân khối lượng, chứ không dựa trên ký quỹ. Ký quỹ chỉ là số vốn bạn cần để mở vị thế với một mức đòn bẩy nhất định. Vì vậy tăng hay giảm ký quỹ không làm thay đổi phí của cùng một lệnh.

Tôi có phải trả phí cả khi mở và đóng lệnh không?

Có. Bạn thường trả phí ở cả hai thời điểm: khi vào lệnh và khi thoát lệnh. Mức phí mỗi lần phụ thuộc vào việc lệnh của bạn là maker hay taker, cùng bậc VIP trong tài khoản. Vì thế giao dịch liên tục sẽ khiến tổng phí tăng nhanh hơn bạn nghĩ.

Đòn bẩy cao có làm phí cao hơn không?

Bản thân đòn bẩy không đổi mức phí của một lệnh có cùng giá trị. Nhưng đòn bẩy cao cho phép bạn mở lệnh lớn hơn với ít ký quỹ hơn, nên khoản phí cố định đó chiếm tỷ lệ lớn hơn trong vốn của bạn. Đó là lý do cảm giác phí "nặng" hơn khi dùng đòn bẩy cao.

Lần tới trước khi bấm vào lệnh, hãy tự nhẩm nhanh: giá trị lệnh của mình là bao nhiêu, nhân với mức phí hiện hành ra con số phí, rồi so với ký quỹ xem nó chiếm mấy phần trăm. Nếu con số đó khiến bạn giật mình, hạ đòn bẩy xuống.